ملیحه فلاح
خبرنگار
بازار کالاهای دیجیتال در ایران در ماههای اخیر بیش از گذشته تحتتأثیر افزایش نرخ ارز، محدودیتهای وارداتی و کاهش قدرت خرید خانوارها قرار گرفته است، شرایطی که به گفته فعالان بازار، نهتنها قیمت کالاهای نو را افزایش داده، بلکه بازار محصولات دستدوم و استوک را نیز با موج تازهای از افزایش قیمت مواجه کرده است. در این میان، لپتاپ به یکی از کالاهایی تبدیل شده که خرید مدلهای جدید آن برای بخش جالب توجهی از مصرفکنندگان دشوار شده و حتی گزینههای دستدوم نیز دیگر با قیمتهای گذشته دردسترس نیستند. به گفته فعالان این بازار، اکنون حدود 80درصد لپتاپهایی که خرید و فروش میشود، دستدوم است. این روزها لپتاپ یک کالای لوکس و وسیلهای برای تفریح نیست، در عصر دیجیتال بسیاری از مشاغل به این کالا گره خورده است. امروز خیلیها با لپتاپشان کار میکنند، درس میخوانند، پروژه میگیرند و درآمد کسب میکنند، اما بازار این کالا به جایی رسیده که حتی خرید یک لپتاپ معمولی هم برای بسیاری از مردم به یک هزینه سنگین تبدیل شده است و کار به جایی رسیده که برخی افراد برای انجام کارهای خود مجبور به اجاره لپتاپ میشوند.
اجاره لپتاپ روزی 300هزار تومان
لپتاپهایی که اجاره داده میشوند، بسته به نوع و مشخصات فنی آن از روزی 300هزار تومان تا 650هزار تومان متغیر است. آنطور که فروشندگان میگویند بازار اجاره لپتاپ در مشهد هنوز به اندازه تهران داغ نشده، اما باز هم نمیتوان گفت تقاضا کم است. اغلب دانشجوها و فریلنسرها متقاضی این بازار هستند. احسان یک تدوینگر است که برای انجام پروژههایش لپتاپ اجاره میکند. او میگوید برای کار تدوین حتی بهتر است کامپیوتر داشته باشد، اما چون میخواهد در طول روز هر جایی که میرود کارش را همراه داشته باشد، پس لپتاپ بیشتر با شرایطش هماهنگ است. قیمت لپتاپی که مشخصات فنی آن با نیاز او همخوانی داشته باشد بیش از 200میلیون تومان و قیمت دست دوم آن هم حدود 140میلیون تومان است.
بهناز یک دانشجو معماری است و میگوید که بهویژه در روزهای تحویل پروژه، بازار اجاره لپتاپ در دانشگاه داغ میشود. او با گلایه از اینکه در این شرایط انجام کار با نرمافزارهای پرکاربرد فقط به زمان تحویل پروژه محدود میشود، ادامه میدهد: در این شرایط اگر کاری باشد آمادگی برای ورود به بازار کار پایین است.
سهم استوکها 80درصد بازار
یک واردکننده و فروشنده لپتاپ با اشاره به وضعیت فعلی بازار لپتاپ، میگوید: بخش درخور توجهی از کالاهایی که امروز در بازار ایران عرضه میشوند، محصولات استوک و دستدوم هستند و سهم کالاهای استوک در بازار به حدود ۸۰درصد رسیده است.
به گفته علی عقیلی، مسئله تنها افزایش سهم کالاهای استوک نیست، بلکه قیمت عرضه این محصولات نیز به شکل جالب توجهی افزایش یافته است. عقیلی با اشاره به آگهیهای موجود در بازار میگوید: اگر به بخش رایانههای همراه در پلتفرمهایی مانند دیوار مراجعه شود، بخش بسیار بزرگی از آگهیها مربوط به لپتاپهای استوک و دستدوم است.
او معتقد است حتی لپتاپهای استوک نیز دیگر با قیمت واقعی و متناسب با بازارهای مبدأ به دست مصرفکننده ایرانی نمیرسند و در برخی موارد، قیمت آنها چند برابر قیمت نمونه مشابه در بازار دبی است. این وضعیت در حالی رخ میدهد که بخش درخور توجهی از مصرفکنندگان ایرانی اساسا توان خرید لپتاپهای جدید و گرانقیمت را ندارند.
قیمت استوک در ایران چند برابر مبدأ
این فعال اقتصادی در ادامه با اشاره به سطح قیمتها در بازار میگوید: حتی یک لپتاپ بسیار ساده با پردازنده سلرون ممکن است با قیمت حدود ۷۰میلیون تومان عرضه شود، محصولی که به گفته عقیلی عمدتا برای کارهای سبک مانند وبگردی و فعالیتهای روزمره کاربرد دارد و نمیتوان از آن انتظار انجام کارهای سنگین را داشت.
او همچنین درباره لپتاپهای رده بالاتر بیان میکند: قیمت لپتاپهای روز در بازار ایران به محدودهای بین حدود ۲۵۰ تا ۷۰۰میلیون تومان رسیده است، رقمی که خرید این کالا را برای بسیاری از خانوارها و حتی برخی کاربران حرفهای دشوار کرده است.
به گفته این فعال اقتصادی، حتی در بررسی مشخصات فنی برخی مدلهای موجود در بازار باید توجه داشت که داشتن پردازنده قوی لزوما به معنای برخورداری از کارت گرافیک مجزا نیست و بسیاری از لپتاپهای ارزانتر از گرافیک مجتمع استفاده میکنند، بنابراین نمیتوان صرفا با توجه به مشخصات پردازنده، عملکرد آنها را در کارهای گرافیکی و سنگین ارزیابی کرد.
آخرین محمولههای لپتاپ
عقیلی با بیان اینکه محدودیت در ورود کالاهای جدید، بازار لپتاپ را با کمبود مواجه کرده است، اظهار میکند: در بسیاری از کانالهای مربوط به واردکنندگان، صحبت از عرضه آخرین محمولهها و آخرین پارتهای لپتاپ است و این موضوع نشان میدهد که بازار با محدودیت جدی در تأمین کالای نو مواجه شده است.
او ادامه میدهد: در چنین شرایطی، بازار ایران بیش از گذشته به سمت لپتاپهای استوک رفته است، کالاهایی که عمدتا از کشورهای دیگر وارد میشوند و در بازارهای مبدأ دیگر مورد استفاده قرار نمیگیرند، اما در ایران بهعنوان کالای قابل استفاده مجددا به فروش میرسند.
وی با اشاره به کاهش قدرت خرید مردم میگوید: این شرایط نشان میدهد که مسئله بازار لپتاپ فقط افزایش قیمت یک کالای دیجیتال نیست، بلکه کاهش قدرت خرید مصرفکنندگان، محدودیت واردات، رشد سهم کالاهای استوک و افزایش قیمت حتی در بازار دستدوم، دسترسی بخش بزرگی از مردم به تجهیزات موردنیاز برای تحصیل، کار و فعالیتهای حرفهای را دشوار کرده است.
دیدگاه خود را بنویسید